KhoahọcViệt.info

  • Increase font size
  • Default font size
  • Decrease font size
Khoa học Việt: hướng đến tương lai

Một số vấn đề cơ bản cần giải quyết để đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục Việt Nam

PGS-TS Trần Thanh Ái, Khoa Sư phạm, Đại học Cần Thơ

(Tham luận trình bày tại hội thảo khoa học về đổi mới căn bản và toàn diện tháng 12/2011 tại Đại học Cần Thơ, có sự hiện diện của Bộ trưởng Phạm Vũ Luận và phái đoàn cấp cao của Bộ GD&ĐT)

Ngày 9/11/2011, Chương trình phát triển LHQ (UNDP) công bố báo cáo phát triển con người, theo đó, nước ta được xếp hạng 128/187 quốc gia, trong khu vực ASEAN chỉ đứng trên Lào và Campuchia. “Nếu dựa vào số liệu của báo cáo phát triển con người của UNDP, thành tích giáo dục của Việt Nam dường như đang thụt lùi” (Giáp văn Dương, 2011, tr. 25).

Đi vào những vấn đề cụ thể, chỉ cần lướt qua báo chí Việt Nam trong những ngày trước và sau Ngày Nhà giáo Việt Nam vừa qua cũng có thể cảm nhận được rằng ngành giáo dục, nhất là giáo dục phổ thông, còn có quá nhiều vấn đề bất cập cần phải giải quyết. Giáo viên đương nhiệm thì mệt mỏi, không an tâm công tác, chất lượng đào tạo thì phập phồng (học sinh lớp 7 nhưng mù chữ, báo Thanh Niên, 5/12/2011), thi cử thì nhếch nhác (như vụ sửa đáp án tùy tiện trong kỳ thi Tú tài 2011 vừa qua ở ĐBSCL), sách giáo khoa “chuẩn mà không chuẩn”, “không thể liệt kê hết sạn” (báo Tuổi trẻ, 5-6-7-8/12/2011), hiện tượng học sinh bỏ học ngày càng tăng... Ngành sư phạm ở các đại học thì ngày càng mất dần sức hút đối với thí sinh thi vào đại học, nên không thể tuyển chọn được người tài... Tóm lại, như tựa một bài báo nói về tình hình dạy văn, giáo dục nước ta hiện nay như là một “bức tranh không hồn” (báo Thanh Niên, 6/12/2011).

Trong bài tham luận này, tôi chỉ đề cập đến một số vấn đề cơ bản cần giải quyết để đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục của nước ta. Điều đó có nghĩa là còn nhiều vấn đề cơ bản khác cần phải giải quyết để khắc phục những nhược điểm và khuyết tật hiện nay, để thực sự đưa giáo dục trở thành quốc sách của đất nước.

Đọc tiếp...
 

Chủ nghĩa đế quốc ngôn ngữ trong thời đại toàn cầu hoá và vấn đề bảo vệ tiếng Việt

PGS-TS Trần Thanh Ái, Đại học Cần Thơ(*)

Trong lịch sử phát triển của loài người, chủ nghĩa đế quốc ngôn ngữ luôn song hành cùng chủ nghĩa đế quốc thực dân để đồng hoá các dân tộc bị thống trị về mặt ngôn ngữ và văn hoá. Tham luận này nhằm giới thiệu đôi nét về chủ nghĩa đế quốc ngôn ngữ trong lịch sử hiện đại mà nhiều nhà nghiên cứu đã đề cập đến trong thời gian gần đây, trong đó có Robert Phillipson, cựu thành viên của Hội đồng Anh (British Council), với tác phẩm Linguistic Imperialism (Nhà xuất bản Oxford University Press, 1992). Từ thực tiễn thế giới đó, chúng tôi sẽ liên hệ đến tình hình sử dụng tiếng nước ngoài xen vào tiếng Việt trên báo chí Việt Nam hiện nay mà dư luận gần đây rất quan tâm. Cuối cùng, tác giả cũng thử đưa ra một số giải pháp nhằm giữ gìn sự trong sáng và tăng sức đề kháng của tiếng Việt trước nguy cơ mới trong thời kỳ hội nhập thế giới.

Đọc tiếp...
 

Khoa học quản lí giáo dục Việt Nam: cần sự cân bằng giữa kinh nghiệm thực hành và nghiên cứu khoa học

Tác giả: Nguyễn Tấn Đại1

[Bài bình sách: Trần Kiểm. Khoa học quản lý giáo dục : Một số vấn đề lý luận và thực tiễn. Hà Nội: Giáo dục, 2008.]

Trong tác phẩm này, Trần Kiểm, giảng viên trường Đại học Sư phạm Hà Nội, đã khái lược sự ra đời của một chuyên ngành khoa học mới, dù chưa hoàn chỉnh, trong lĩnh vực giáo dục ở Việt Nam. Tác giả đã cố gắng tổng hợp, đối chiếu những học thuyết lí luận chủ đạo vào thực tiễn giáo dục nhằm xây dựng một mô hình mới cho khoa học quản lí giáo dục Việt Nam.

Đọc tiếp...
 

“Bảng xếp hạng Viện hiệu Scimago” và việc đánh giá chất lượng nghiên cứu khoa học ở Việt Nam

Sử dụng các bảng xếp hạng quốc tế làm thước đo đánh giá chất lượng giáo dục đại học hay nghiên cứu khoa học là một nhu cầu tất yếu không chỉ ở Việt Nam mà cả ở hầu hết các nước khác. Tuy nhiên, hiểu và sử dụng các bảng xếp hạng này sao cho hợp lí lại là một câu chuyện khác. Từ năm 2009, một bảng xếp hạng các đơn vị nghiên cứu khoa học (SIR) của nhóm nghiên cứu SCImago (Tây Ban Nha) đã ra đời và được công bố mỗi năm một lần. Năm 2011 có ba đơn vị Việt Nam được xếp hạng gồm Viện Khoa học và Công nghệ Quốc gia, Đại học Quốc gia TP. HCM và Đại học Quốc gia Hà Nội, với kết quả có vẻ như đi ngược lại những nhận định chung lâu nay về tình hình nghiên cứu khoa học trong nước. Chính điều đó mà không ít nhà quản lí khoa học và giáo dục Việt Nam cảm thấy ngần ngại và tỏ ra thận trọng đối với bảng xếp hạng này.

Trong bài này, tác giả phân tích khái quát bối cảnh ra đời và cơ sở phương pháp luận của bảng xếp hạng do SCImago xây dựng, từ đó rút ra những nhận định về ưu nhược điểm của bảng xếp hạng này, cũng như kiểm chứng tính chính xác của dữ liệu đối với ba đơn vị Việt Nam. Đồng thời, một số kết luận và khuyến nghị cũng được nêu ra nhằm hướng tới việc tổ chức và quản lí tốt hơn các hoạt động nghiên cứu và xuất bản khoa học.

Đọc tiếp...
 

Xếp hạng đại học và chất lượng giáo dục

Trong vòng hơn 10 năm trở lại đây, và đặc biệt là từ khi “Bảng xếp hạng Học thuật các trường Đại học trên Thế giới” (ARWU) của trường Đại học Giao thông Thượng Hải ra đời vào năm 2003 đến nay, xếp hạng đại học đã trở thành một trào lưu thu hút sự chú ‎ rộng khắp của dư luận toàn cầu, kể cả trong và ngoài giới học thuật. Các nhà chức trách ở nhiều nước đã xem kết quả của các bảng xếp hạng đại học có quy mô lớn như ARWU hay THES/THE-QS,… là bộ mặt của chất lượng giáo dục quốc gia và đặt ra chỉ tiêu cho các trường đại học nước mình phải lọt vào nhóm có thứ hạng cao. Không ít vị lãnh đạo các trường đại học cũng phải đối diện với nhiều lời chỉ trích khi trường mình bị xếp hạng thấp hơn so với danh tiếng đã tích luỹ từ lâu. Các nhà chức trách và lãnh đạo đại học Việt Nam cũng không thoát khỏi xu thế lan toả ngày càng mạnh mẽ đó, đặc biệt là trước áp lực cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hoá, công chúng ngày càng đòi hỏi cao hơn đối với chất lượng giáo dục nói chung và giáo dục đại học nói riêng.

Tuy nhiên, kết quả công bố hàng năm trong các bảng xếp hạng đại học ấy có phải là tấm gương phản ánh đúng và đủ chất lượng giảng dạy, đào tạo và nghiên cứu của các trường đại học hay không? Sứ mạng, vai trò và nhiệm vụ của trường đại học đối với xã hội có được đánh giá đầy đủ và khách quan trong các bảng xếp hạng ấy không? Trong hoàn cảnh kinh tế và xã hội của mình, các trường đại học Việt Nam có đủ khả năng và có nên đầu tư để mong lọt vào một nhóm có thứ hạng cao nào đó hay không? Bài này sẽ đi sâu phân tích các xu hướng xếp hạng phổ biến trên thế giới cũng như là những vấn đề cần lưu tâm khi sử dụng kết quả xếp hạng, qua đó nhấn mạnh sự cần thiết phải thiết lập các điều kiện cơ bản để tạo ra chất lượng thật sự, thay vì mải mê chạy theo thành tích xếp hạng với những con số không đánh giá được thực chất của nền giáo dục đại học.

Đọc tiếp...
 


Trang 3/5

Tìm kiếm